BLOG #8 ‘Au!’ De blauwe plekken uit het verleden

Er hoeft maar een kleine aanleiding te zijn. Je vriendin reageert pas na vier dagen op een appje, je leidinggevende geeft je feedback of je partner is nors en gaat niet in op jouw uitgebreide verslag van jouw werkdag. Ineens word je overvallen door heftige emoties. Je appt je vriendin en zegt dat de vriendschap voor jou zo weinig voorstelt, je hebt het idee dat je niets goed kan doen op je werk en je negeert je partner de rest van de avond. Toch besef je ergens: het is niet realistisch wat ik nu aan het doen ben, maar ik weet ook niet waar dit precies door komt. Herkenbaar?

Kindmodus

Wanneer je emotionele reactie niet in verhouding staat tot de ernst van een gebeurtenis, dan is dat een aanwijzing dat er een ‘kindmodus’ is geactiveerd. Dit leert ons de schematherapie. Een geactiveerde kindmodus is als het ware een ‘blauwe plek’ die is ontstaan in je kinderjaren en die je hebt meegenomen naar je volwassen leven. Als je vroeger bijvoorbeeld gepest bent op school, bestaat de kans dat je in je volwassen leven angstig blijft voor afwijzing door anderen. Of als je een vader had die de lat hoog legde in jouw schoolprestaties en kritisch was als je een keer niet naar tevredenheid presteerde, kan het lastig zijn om feedback op jouw werk te krijgen. Stel dat je vroeg je moeder bent verloren, kan dat ervoor zorgen dat je het in jouw latere leven lastig vindt om op mensen te bouwen, omdat het risico bestaat dat ze wegvallen. Daardoor ben je misschien geneigd om anderen op een veilige afstand te houden en jezelf niet aan anderen te verbinden. Het pijnlijke hierin is dat je daardoor precies misloopt waar je wel behoefte aan hebt, namelijk veiligheid en verbinding met anderen.

Basisbehoeften

Vanuit de schematherapie worden vijf basisbehoeften geleerd, namelijk: een veilige band met andere mensen, onafhankelijkheid en zelfstandigheid, vrijheid om je behoeften en emoties te uiten, spontaniteit en plezier en tot slot duidelijke grenzen. Als er in jouw jeugd niet aan deze basisbehoeften is voldaan, kunnen negatieve gedachten over jezelf, anderen en de wereld om je heen gemakkelijk ontstaan. En dit zorgt er weer voor dat die genoemde kindmodus gemakkelijk geactiveerd wordt als er in jouw volwassen leven iets gebeurt wat jou raakt.

Blauwe plekken

Ik neem als voorbeeld weer even het kind waarbij de lat in prestaties hoog werd gelegd. Als beloning op een goede prestatie ontving zij een compliment van haar vader. Was haar prestatie niet naar tevredenheid van haar vader, zorgde dit voor een kritische blik of opmerking. Dit zorgde ervoor dat zij als kind de gedachte had dat zij moest presteren om gewaardeerd te worden. En als zij geen compliment kreeg, ging ze nog harder werken. Dit gedachtepatroon heeft zij meegenomen naar haar volwassenheid en laat zij ook in haar gedrag zien. Zij werkt hard, veel en vaak over, om een zo goed mogelijke prestaties neer te zetten en daarmee waardering te ontvangen. Als er feedback komt op haar prestaties, voelt zij hetzelfde als wat zij vroeger voelde als haar vader naar haar keek of die bewuste opmerking maakte. Au! Dat is die blauwe plek uit het verleden: toen vond ze het al lastig om met haar kritische vader om te gaan, nu blijkt dat weer het geval bij het ontvangen van feedback van haar leidinggevende.

Patronen

Door het leggen van verbanden tussen het gedrag van nu en vroeger wordt een duidelijk patroon zichtbaar. Vaak zijn dit functionele patronen, die helpen en laten zien dat je veel geleerd heb in je leven. Maar het kunnen ook patronen die juist niet functioneel zijn. Dit zijn die ‘blauwe plekken’: het pijnlijke, wat uit het verleden meegenomen is naar het heden.

Herken jij jouw eigen patronen? In de volgende blog ga ik dieper in op het (h)erkennen van patronen en het omgaan hiermee.

Groetjes!

Evelyne

 

 

Showing 2 comments
  • Maarten
    Beantwoorden

    Top bedankt! Zie uit naar de volgende blog.

  • Rosina
    Beantwoorden

    Mooi uitgelegd, Evelyne!

Reageer op dit bericht